O adopcji

 

ADOPCJA (łac. adoptio) oznacza przysposobienie, uznanie obcego dziecka za własne. Między dzieckiem a rodziną przysposabiającą (adoptującą) powstają relacje prawne takie jak w rodzinie biologicznej. „Adopcja i traktowanie dziecka za swe własne jest wyrazem przekonania, że stosunku rodziców do dzieci nie da się opisać jedynie w kategoriach „powiązań genetycznych”, gdyż istnieje „rodzicielstwo” płynące z przyjęcia drugiego człowieka, troski o niego i z bezgranicznego oddania.” 
Jan Paweł II 

Czym jest adopcja? Jest to przyjęcie dziecka do rodziny przez małżeństwo lub osobę samotną. Nie wygasa z chwilą uzyskania przez dziecko pełnoletniości, ani też w wyniku śmierci dziecka lub osób przysposabiających. W wyniku adopcji rodzice adopcyjni zajmują miejsce rodziców biologicznych i od tej chwili władza rodzicielska należy tylko do nich. Dziecko w rodzinie adopcyjnej nabywa takie same prawa jak dziecko w rodzinie biologicznej. 

Rodzaje adopcji:

  • przysposobienie pełne (art.121, par.2 i 3 k.r.o.)
  • niepełne (art.124, par.1 k.r.o.)
  • całkowite (anonimowe, art.124, par.2 k.r.o.)


Przysposobienie pełne – stanowi w polskim ustawodawstwie regułę. Osoba w ten sposób przysposobiona staje się członkiem rodziny przysposabiającego. Więzy prawne z jego dotychczasową rodziną ulegają definitywnemu zerwaniu. Cechą tego przysposobienia jest to, że rozciąga się ono nie tylko na samego przysposabianego i przysposabiającego, ale na całą rodzinę przysposabiającego, tak jak gdyby przysposobiony urodził się jako dziecko naturalne przysposabiającego. Powstają wzajemne prawa i obowiązki alimentacyjne. 

Przysposobienie niepełne – powoduje powstanie stosunku rodzinnego tylko między przysposabianym i przysposabiającym, nie rozciąga się na krewnych przysposabiającego. 

Przysposobienie całkowite, zwane również anonimowym, jest najdalej idącą postacią przysposobienia. Możliwe jest tylko wtedy, gdy rodzice dziecka przed sądem opiekuńczym wyrażą zgodę na przysposobienie swego dziecka w przyszłości, bez wskazania osoby przysposabiającej. 

Zgoda rodziców na przysposobienie dziecka nie może być wyrażana wcześniej niż po upływie 6 tygodni od urodzenia dziecka. Zgodę tę mogą odwołać przez oświadczenie przed sądem opiekuńczym, nie później jednak niż przed wszczęciem sprawy o przysposobienie (art.118, par.3 k.r.o.). Nie jest dopuszczalne rozwiązanie takiego przysposobienia (art.125, k.r.o.) 
Przysposobienie pełne i niepełne może być z ważnych powodów rozwiązane przez sąd. „rozwiązanie stosunku przysposobienia nie jest dopuszczalne, jeżeli w skutek niego miałoby ucierpieć dobro małoletniego dziecka”. Przysposobić (adoptować) można dziecko tylko dla jego dobra.

Adopcja jest możliwa, kiedy rodzice dziecka:

  • nie żyją;
  • zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej;
  • wyrazili zgodę na przysposobienie dziecka – tzw. zgodę in blanco;
  • są ubezwłasnowolnieni.

 

OSOBA ADOPTOWANA

Adoptować można wyłącznie osobę małoletnią, przy czym jeśli dziecko ukończyło 13 lat – wymagana jest jego zgoda na przysposobienie (art. 118 §1). 
Swoistym paradoksem jest fakt, że – z jednej strony domy dziecka pełne są sierot społecznych, z drugiej – wydłużają się kolejki małżeństw oczekujących na przysposobienie, a stosunkowo niewiele adopcji dochodzi do skutku. Zasadniczy powód tego stanu rzeczy leży w sytuacji prawnej tych dzieci. Tylko sieroty wolne (w świetle prawa) mogą być przysposobione. Inaczej mówiąc, ich rodzice biologiczni muszą zrzec się praw rodzicielskich i wyrazić tzw. blankietową zgodę na przysposobienie – bez wskazania osoby przysposabiającej lub też sąd rodzinny winien pozbawić ich władzy rodzicielskiej, kierując dzieci do adopcji. W większości przypadków władza rodzicielska rodziców, których dzieci przebywają w domach dziecka jest jedynie ograniczona, co nie stanowi podstawy do przysposobienia tych sierot. 
Sytuacja prawna sierot naturalnych jest regulowana poprzez fakt śmierci rodziców biologicznych. 
Interesy dziecka skierowanego do adopcji reprezentuje opiekun prawny lub kurator, ustanowiony przez sąd na wniosek ośrodka adopcyjnego bądź placówki, w której dziecko aktualnie przebywa. Bez jego zgody adopcja nie może być orzeczona. W szczególnych okolicznościach sąd jest w mocy orzec przysposobienie wbrew woli opiekuna, jednak musi to być uzasadnione dobrem dziecka (art. 120). Osoby, pragnące przyjąć do swych domów dzieci, których sytuacja prawna nie jest uregulowana, mogą ubiegać się o ustanowienie rodziny zastępczej lub otworzyć rodzinny dom dziecka (te instytucje wymagają odrębnego omówienia). 

Warunki adopcji: 
Artykuł 1141 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi: „Przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego”. A więc adoptować może małżeństwo bezdzietne, bądź posiadające własne dzieci lub też osoba nie będąca w związku małżeńskim. Jednak przysposobić wspólnie mogą tylko małżonkowie (art. 115 §1). 
Istotna jest również różnica wieku między rodzicami adopcyjnymi i dzieckiem. Kodeks nie precyzuje tego zagadnienia, stwierdzając jedynie, że: „Między przysposabiającym i przysposobionym powinna istnieć odpowiednia różnica wieku” (art. 1141 §2). Praktyka wskazuje jednak, że wymiar tej różnicy nie powinien przekraczać 40 lat. 

PRZYSPOSOBIĆ dziecko mogą osoby, które:

  • mają pełną zdolność do czynności prawnych;
  • są zdrowe psychicznie i fizycznie;
  • są w odpowiednim wieku;
  • mają sytuację zawodową i finansową zapewniającą utrzymanie i wychowanie dziecka;
  • mają odpowiednie warunki mieszkaniowe;
  • gwarantują właściwą opiekę;
  • kierują się dobrem dziecka;

ponadto:

  • tworzą stabilny i trwały związek małżeński, oparty na szacunku i miłości;
  • kierują się wartościowymi motywami adopcji;
  • są jednomyślni w podjęciu decyzji o adopcji.